Rehabilitacja lecznicza realizowana przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stanowi istotny element systemu zabezpieczenia społecznego w rolnictwie. Ze względu na specyfikę pracy, rolnicy są znacznie częściej niż przedstawiciele innych zawodów narażeni na urazy, przeciążenia narządu ruchu i schorzenia przewlekłe. Wypadki w rolnictwie często powodują, że rolnicy stają się niezdolni do pracy w gospodarstwie rolnym. Należy zaznaczyć, że turnusy rehabilitacyjne są w pierwszej kolejności przyznawane dla osób, które uległy wypadkom w gospodarstwie rolnym i istnieje konieczność leczenia w Centrach Rehabilitacji Rolników, aby przywrócić lub poprawić zdolność do pracy.
Definicja wypadku przy pracy rolniczej określa wypadek jako nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności:
- na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym, lub
- w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, albo w drodze powrotnej, lub
- podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej lub w związku z wykonywaniem tych czynności, lub
- w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt. 3 albo w drodze powrotnej.
Zgłoszenia wypadku, należy dokonać w najbliższej placówce terenowej Kasy jak najwcześniej, bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 6. miesięcy od dnia jego zaistnienia. W związku z powyższym należy pamiętać, że nie każde zdarzenie będzie uznane jako wypadek przy pracy rolniczej zwłaszcza jeśli nie spełnia kryteriów zgodnych z powyższą definicją.
Rehabilitacja w KRUS ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno działania lecznicze, jak i edukacyjne, odgrywa również ważną rolę w poprawie dobrostanu rolników – zarówno fizycznego, jak i psychicznego oraz społecznego. Jej główne cele to:
- przywrócenie zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym - intensywny wysiłek fizyczny
i powtarzalne obciążenia prowadzą do częstych dolegliwości układu ruchu, turnusy rehabilitacyjne umożliwiają powrót do pełnej lub częściowej sprawności, - profilaktyka niezdolności do pracy - wczesna interwencja rehabilitacyjna zapobiega pogłębianiu się chorób przewlekłych i zmniejsza ryzyko długotrwałej niezdolności do pracy,
- leczenie skutków wypadków przy pracy rolniczej - wypadki w gospodarstwach rolnych stanowią jedną z głównych przyczyn urazów wśród rolników, można zatem stwierdzić, że rehabilitacja jest kluczowym elementem powrotu do zdrowia,
- edukacja zdrowotna podczas turnusów, obniża ryzyko ponownych urazów,
w programie turnusów organizowane są również szkolenia z zakresu BHP, ergonomii oraz profilaktyki schorzeń zawodowych.
Z rehabilitacji leczniczej realizowanej za pośrednictwem KRUS mogą korzystać osoby zagrożone całkowitą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym, albo uznane okresowo za całkowicie niezdolne do pracy, ale rokujące odzyskanie tej zdolności w wyniku leczenia i rehabilitacji. Muszą one jednak spełniać określone kryteria dotyczące zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Na turnusy rehabilitacyjne kierowane są osoby, które spełniają jeden z następujących warunków:
- podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie,
- podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu na wniosek
w pełnym zakresie nieprzerwanie co najmniej 18 miesięcy przed złożeniem wniosku
o rehabilitację leczniczą, - mają ustalone prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy
i zachowali zdolność do samodzielnej egzystencji.
Pierwszeństwo w skierowaniu na rehabilitację leczniczą mają osoby, dla których potrzeba rehabilitacji jest uzasadniona następstwem wypadku przy pracy rolniczej. Z rehabilitacji leczniczej realizowanej za pośrednictwem KRUS od 1 stycznia 2023 roku mogą korzystać również osoby uprawnione do emerytury rolniczej.
Rehabilitacja w KRUS dla osób ubezpieczonych jest w pełni finansowana ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Uczestnik nie ponosi kosztów: zakwaterowania, wyżywienia, zabiegów, opieki lekarskiej.
KRUS prowadzi sieć wyspecjalizowanych Centrów Rehabilitacji Rolników (CRR). Placówki te oferują profesjonalne zaplecze medyczne oraz szeroki zakres zabiegów fizjoterapeutycznych. Ośrodki ulokowane są w miejscowościach uzdrowiskowych, takich jak: Horyniec-Zdrój, Kołobrzeg, Iwonicz-Zdrój, Szklarska Poręba, Jedlec, Świnoujście.
Turnusy trwają standardowo 21 dni i obejmują m.in.: kinezyterapię, fizykoterapię, hydroterapię, masaże, konsultacje lekarskie, zajęcia edukacyjne.
Aby uzyskać skierowanie do Centrum Rehabilitacji Rolników KRUS należy:
- dostarczyć do najbliższej placówki KRUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania wypełniony wniosek o skierowanie na rehabilitację leczniczą wystawiony przez lekarza, który prowadzi leczenie pacjenta (gdy istnieją wskazania do przeprowadzenia tej formy leczenia) wraz z wymaganą dokumentacją medyczną. Lekarz rodzinny lub specjalista wypełnia wniosek
o rehabilitację leczniczą KRUS, zawierający: dane pacjenta, rozpoznanie, opis stanu zdrowia, uzasadnienie potrzeby rehabilitacji. Do wniosku muszą być dołączone niezbędne wyniki badań, zlecone przez lekarza prowadzącego leczenie. - po akceptacji lekarza regionalnego inspektora orzecznictwa lekarskiego KRUS, rolnicy otrzymują propozycję wyjazdu. Jeżeli rolnik wyrazi zgodę na proponowany termin i miejsce rehabilitacji leczniczej, otrzymuje skierowanie.
Rehabilitacja lecznicza przynosi wiele korzyści zdrowotnych i społecznych, takich jak:
- poprawa stanu zdrowia i sprawności, zmniejszenie dolegliwości bólowych i poprawa mobilności dzięki regularnym zabiegom i terapiom,
- zwiększenie świadomości rolników dot. profilaktyki chorób zawodowych i edukacji zdrowotnej, podczas turnusów rolnicy uczestniczą w różnych szkoleniach np.: BHP w gospodarstwie rolnym oraz edukują się w zakresie prawidłowych postaw zdrowotnych, aby zmniejszyć ryzyko ponownych urazów i przeciążeń,
- turnusy rehabilitacyjne sprzyjają integracji i wymianie doświadczeń z osobami wykonującymi tę samą profesję, pacjenci przebywający w sanatoriach Kasy otrzymują również wsparcie psychologiczne i społeczne.
Podsumowując rehabilitacja rolników realizowana przez KRUS jest kluczowym elementem systemu wsparcia osób pracujących w rolnictwie. Bezpłatne turnusy rehabilitacyjne zapewniają rolnikom dostęp do nowoczesnej fizjoterapii, specjalistycznych konsultacji z lekarzem oraz edukacji zdrowotnej. Dzięki temu możliwe jest skuteczne leczenie urazów, chorób zawodowych oraz zapobieganie trwałej niezdolności do pracy. Można stwierdzić, że rehabilitacja jest inwestycją w długoterminowy dobrostan rolników.
Placówka Terenowa KRUS w Kaliszu zachęca zatem osoby uprawnione do skorzystania z rehabilitacji leczniczej.